{"id":38312,"date":"2026-08-24T16:03:18","date_gmt":"2026-08-24T14:03:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ooops.pl\/?p=38312"},"modified":"2026-08-24T16:11:30","modified_gmt":"2026-08-24T14:11:30","slug":"bogna-gniazdowska-1964-1925","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ooops.pl\/?p=38312","title":{"rendered":"Bogna Gniazdowska (1964-2025)"},"content":{"rendered":"\n

\u2026troch\u0119 wiedzia\u0142em a troch\u0119 nie. Przeczucia. Nawet nie chcia\u0142em pyta\u0107: bo Bogna by\u0142a nadspodziewanie \u017cyw\u0105 Osob\u0105 \u2013 a nie kim\u015b z moich<\/a><\/strong> list zmar\u0142ych: cho\u0107by dlatego, \u017ce to u niej zam\u00f3wi\u0142em pierwszy \u201eportret rodzinny\u201d moich w\u0142asnych zmar\u0142ych<\/a><\/strong>. Cho\u0107by dlatego, \u017ce co\u015b drobnego lecz fajnego \u2013 kiedy\u015b razem wyprodukowali\u015bmy (dla te\u017c niestety zmar\u0142ego, zabitego) kwartalnika<\/a><\/strong> (\u201ePo co nam zdj\u0119cia\u201d, Pf-l nr 3\/24 z roku 2009). To by\u0142y z jej rodziny, z \u017cyciorysu przedmioty<\/a><\/strong>, \u015blady.
Kartki zrobili\u015bmy z panem drukarzem: z jej obraz\u00f3w, takie jak kiedy\u015b, z perforacj\u0105 (tak!) do wyrywania ze \u015brodka n-ru. Ile ta drukarnia mia\u0142a pracy\u2026
A na kartkach \u2013 buciki z dzieci\u0144stwa (zachowa\u0142y si\u0119, ich zdj\u0119cie na IV str. ok\u0142adki), te same buciki namalowane (w galerii ni\u017cej), rodzinny \u2013 bo kupiony przed wojn\u0105 w Warszawie \u2013 aparat Leica\u2026
To numer o R\u00f3\u017cewiczu, wszystko pasuje. \u015awiat drobiazg\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Bogna Gniazdowska
\u201eMerano\u201d (2004)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Bogna Gniazdowska
\u201eBa\u0142kany\u201d (2005)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Bogna Gniazdowska
\u201ebuty bia\u0142e\u201d (2008)
\u2013 \u201emoje drugie buty, chodzi\u0142am w nich ju\u017c ca\u0142kiem pewnie\u201d<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Bogna: \u201e\u2026aparat kupiony przez narzeczonego mojej cioci Basi w 1934 roku w firmie Fotos w Warszawie…\u201d<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
strona z kwartalnika,
plik do druku;
jeszcze bez perforacji<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Bogna, gdy jeszcze mieszka\u0142a przy ul. Mokotowskiej, mija\u0142a si\u0119 niekiedy, wspomina\u0142a \u2013 z mym ojcem<\/a><\/strong>. K\u0142aniali si\u0119 sobie. Nie wiem, czy on wiedzia\u0142 kto ona. Ona wiedzia\u0142a \u015bwietnie. Ceni\u0142a i cz\u0119sto chwali\u0142a jego malarstwo. Szczeg\u00f3lnie to kt\u00f3re i ja dzi\u015b lubi\u0119: z ko\u0144ca lat 50<\/a><\/strong>. i pocz\u0105tku 60. Inaczej jak on, jak inni malarze (wi\u0119kszo\u015b\u0107?). Ci ceni\u0105 tylko swoje.
Najokrutniej to napisa\u0142 w\u0142a\u015bnie Zbigniew:<\/p>\n\n\n\n

\n

Opanowany w\u0142asn\u0105 wizj\u0105 a\u017c do negacji wszystkiego. Nie znosz\u0119 cudzej plastyki. Kocham tylko swoj\u0105. Wy\u0142\u0105cznie.
Zb. Makowski \u201eDziennik 1964\u201d
(cyt. za: \u201eJung pociesza, \u017ce<\/a><\/strong>\u2026\u201d)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Bogna by\u0142a inna. Docenia\u0142a.
Tak, bywa\u0142a te\u017c i nieprzyjemna. Zrobili\u015bmy inny drobny projekt dla wydawnictwa, kto\u015b zapomnia\u0142, nie dope\u0142ni\u0142 obowi\u0105zku wys\u0142ania egzemplarzy autorskich, mnie nie powiedziano. Bogna ochrzani\u0142a mnie straszliwie. Nadmiernie. Czas jaki\u015b si\u0119 nie kontaktowali\u015bmy.
Arty\u015bci bywaj\u0105 trudni, znamy.<\/p>\n\n\n\n

Bogna i jej malarstwo: najbardziej lubi\u0119 te jej \u201ehistoryczne\u201d rzeczy \u2013 malowane ze zdj\u0119\u0107, poczt\u00f3wek, z opowie\u015bci; te\u017c rodzinnych. Kilka przyk\u0142ad\u00f3w wy\u017cej. I ta szara strona z Pf-l, cho\u0107 jeszcze bez perforacji. (Kiedy\u015b dam gdy wyci\u0105gn\u0119 n-r z paczek.)
C\u00f3\u017c. D\u0142ugo pisa\u0107.
Bogna\u2026
A wczoraj szuka\u0142em czego\u015b \u2013 i to\u2026
Tyle. Zanotujmy. Tylko. Zapiszmy, zostawmy. Dam ni\u017cej, dla pami\u0119ci \u2013 ca\u0142y tekst z n-ru Pf-lu, niech zostanie \u015blad. Tekst z p\u00f3\u017aniejszym wst\u0119pem i komentarzem, mo\u017ce niepotrzebnym.
mr m.
\u2026<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tacie me opowie\u015bci<\/a> o 1szym Aparacie? Nie pami\u0119tacie, trudno. Ale on zagra raz jeszcze; cho\u0107 tym razem \u2013 mniej (o, i\u2026) u mnie. Ukaza\u0142 si\u0119 mianowicie kolejny (z pewnym moim udzia\u0142em ju\u017c czas jaki\u015b<\/a> temu) numer Przegl\u0105du filozoficzno-literackiego<\/strong><\/a>; tym razem \u2013 o (m.in.) Tadeuszu R\u00f3\u017cewiczu<\/strong>. A w \u015brodku: obrazy \u2013 w formie kartek pocztowych (= wyrywanych!) Bogny Gniazdowskiej<\/em><\/a>; w tym moje ulubione \u2013 bo o fotografii<\/em> \u2013 Europa w sepii<\/a>. I taki text, co wszystko ma (powinien) \u0142\u0105czy\u0107\u2026
A na ok\u0142adce dwa aparaty: Bogny i m\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

\n

Po co nam zdj\u0119cia<\/strong>?
Te papierowe \u2013 czy wcze\u015bniej dagerotypy, na sztywniejszych podk\u0142adach, kartonikach\u2026 (R\u00f3wnie\u017c) po to, aby\u015bmy mogli \u2013 na ich odwrocie, rzadziej z przodu \u2013 zapisywa\u0107 imiona, daty i fakty. Miejsca, nastroje. I cho\u0107 sama fotografia jest \u201ezapisem\u201d \u2013 cz\u0119sto nam to nie wystarczy. I zapisujemy: jak wida\u0107 obok \u2013 na odwrocie zdj\u0119cia, pokazuj\u0105cego nam Tadeusza R\u00f3\u017cewicza. Znajdujemy tu te\u017c, jak czasem na obrazach malowanych \u2013 nazwisko autora.
Czy to ten sam Zbigniew Kulik, kt\u00f3ry jest, od 1976 roku, dyrektorem Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu<\/a>? Zapewne, bo \u2013 jak informuje nas portal \u201enaszesudety.pl<\/a>\u201d:
\u2026najbardziej znany jest z fotografowania Karkonoszy\u2026 (\u2026) Zbigniewowi Kulikowi uda\u0142o si\u0119 zaskarbi\u0107 zaufanie Tadeusza R\u00f3\u017cewicza. Do dzi\u015b towarzyszy mu w spacerach i fotografuje go, gdy artysta przyje\u017cd\u017ca (\u2026) pod \u015anie\u017ck\u0119\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ale zdj\u0119cie \u2013 i nawet rewers \u2013 nam tego nie powie. Prawda, mo\u017ce zasugerowa\u0107 drogi poszukiwa\u0144 \u2013 je\u015bli chcemy szuka\u0107. Lecz gdy kto\u015b, kogo widzimy na awersie \u2013 jest nam nieznany? A z ty\u0142u dostrzegamy jedynie zwi\u0119z\u0142y opis: \u201eCiocia Lodzia, 1914\u201d, \u201eWujostwo na wakacjach, Mi\u0119dzyzdroje, 1939\u201d\u2026 Co robi\u0107? Wyrzuci\u0107? Czyje\u015b \u017cycie, czyje\u015b wspomnienia? Tylko dlatego, \u017ce \u2013 nie nasze? Wspomnienia niewsp\u00f3lne?
Po co nam zdj\u0119cia? Ju\u017c wiemy.
Ale \u2013 po co malowa\u0107 \u201eze zdj\u0119\u0107\u201d?
A wr\u0119cz: aparat fotograficzny\u2026

Bogna Gniazdowska<\/strong> (ASP, 1985-1990; dyplom w pracowni Stefana Gierowskiego oraz w pracowni Ryszarda Winiarskiego<\/em>; jej cztery obrazy dodajemy do tego numeru PFL) \u2013 tak robi. Maluje ludzi ze starych zdj\u0119\u0107. Czasem z Wielkiej Wojny, czasem z rodzinnego albumu. Ale maluje te\u017c swe pierwsze (?) dziecinne buty; czy pami\u0105tk\u0119 rodzinn\u0105: aparat o jak\u017ce mitologicznej nazwie: Leica. Model kupiony w II RP, nie jak\u0105\u015b tam \u201ezdobycz wojenn\u0105\u201d z Ziem s\u0142usznie Odzyskanych\u2026 Maluje wspomnienia. Archeologi\u0119 \u017cycia codziennego. Powiela \u2013 powielone. Po co? (Czy\u017c nie lepiej namalowa\u0107 zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca? \u2013 spyta kto\u015b\u2026)
Mam znajomego, robi znakomite zdj\u0119cia \u2013 ale: przyrody. Dzi\u015b, w czasach, gdy ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 geniuszem w tej dziedzinie \u2013 technika za\u0142atwia tu prawie wszystko. I unika fotografowania ludzi\u2026 Nie rozumiem. Jasne: ka\u017cdy czasem ch\u0119tnie zrobi zdj\u0119cie zachodz\u0105cemu s\u0142o\u0144cu; ale ile ich mo\u017cna\u2026
Wszystkie chyba nasze dzia\u0142ania, w tym te, uznawane za sztuk\u0119 (kt\u00f3r\u0105: wszystko dzi\u015b \u2013 a niekt\u00f3rzy, nies\u0142usznie m\u00f3wi\u0105 tak i o fotografii) \u2013 s\u0105 (te\u017c? a mo\u017ce dzi\u015b przede wszystkim) rodzajem pami\u0119tnikarstwa. Mniej lub bardziej zindywidualizowanym zapisem czasu, kt\u00f3rego bieg nas tak\u2026 Ale i zapisem tego, co ju\u017c wielokrotnie \u2013 by\u0142o. Co si\u0119 wydarzy\u0142o; i nie, jak zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca: nieuchronnie. Raczej jak zakup aparatu, kilka lat przed drug\u0105 (wszystko si\u0119 powtarza; lecz za drugim razem\u2026) \u015bwiatow\u0105 Wojn\u0105. Zdarzenie \u2013 bez znaczenia \u2013 wobec Wojny. Nawet (prawie) bez dalszego ci\u0105gu.
Jak to sformu\u0142owa\u0142 Pawe\u0142 Althamer (2008 r.):
\u201eutrwali\u0107 histori\u0119, kt\u00f3ra powszechnie uchodzi za niegodn\u0105 pami\u0119tania<\/em><\/a>\u2026\u201d
Albo R\u00f3\u017cewicz.
\u201eZrozumia\u0142em po trzydziestu latach ogrom swych win, a w\u0142a\u015bciwie mych win. Tatusiu! Mamusiu! Tak, to ja zjad\u0142em kie\u0142bas\u0119 w Wielki Pi\u0105tek dnia pi\u0119tnastego kwietnia 1926 roku\u2026\u201d 
\u201eKartoteka<\/a><\/strong>\u201d, (1958-1959)
Albo\u2026
mr makowski<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Koniec tamtego tekstu. Analogowa fotografia, nieprzemakalne (znaczy: olejne) malarstwo, bez instalacji i performans\u00f3w \u2013 i Europa w sepii<\/em>: Leica, czasem \u2013 Kodak baby brownie<\/em> z USA \u2013 i z WSM-u. A wszystko w drukowanym na papierze pi\u015bmie, \u017cadna Sie\u0107, \u017cadne PDF-y.
I s\u0105 jeszcze kartoteki<\/em>. Nie: Kartoteki \u2013 nadal. Ale jakie\u015b\u2026 inne. Mniej \u201eludzkie” \u2013 o ile one by\u0142y kiedykolwiek.
\u2026
Tyle doda\u0142em p\u00f3\u017aniej (mo\u017ce niepotrzebnie).
m.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2026troch\u0119 wiedzia\u0142em a troch\u0119 nie. Przeczucia. Nawet nie chcia\u0142em pyta\u0107: bo Bogna by\u0142a nadspodziewanie \u017cyw\u0105 Osob\u0105 \u2013 a nie kim\u015b z moich list zmar\u0142ych: cho\u0107by dlatego, \u017ce to…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38326,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5789,409],"tags":[7514,7515,7516,227,243,7432,4510,7069,4265,312,4105,4482,403],"class_list":["post-38312","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ludzie","category-look-on-the-bright-side","tag-bogna-gniazdowska","tag-historie-rodzinne","tag-kartoteka","tag-leica","tag-malarstwo","tag-mikrohistorie","tag-panstwo-nikt","tag-pf-l","tag-przeglad-filozoficzno-literacki","tag-przeszlosc","tag-tadeusz-rozewicz","tag-warszawa","tag-zbigniew-makowski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38312"}],"version-history":[{"count":56,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38378,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38312\/revisions\/38378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}