{"id":29867,"date":"2016-04-02T18:39:33","date_gmt":"2016-04-02T17:39:33","guid":{"rendered":"https:\/\/ooops.pl\/?page_id=29867"},"modified":"2020-07-04T18:02:10","modified_gmt":"2020-07-04T16:02:10","slug":"recenzje-panstwo-nikt","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ooops.pl\/?page_id=29867","title":{"rendered":"recenzje \u201ePa\u0144stwo Nikt\u2026\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Wojna jest pe\u0142na \u017cyciorys\u00f3w nieistotnych. Barbara Zawis\u0142awska wystuka\u0142a sw\u00f3j na maszynie w latach 70. i opatrzy\u0142a tytu\u0142em „Samotno\u015b\u0107”. Osiem stron wspomnie\u0144 sta\u0142o si\u0119 pretekstem do poszukiwa\u0144 pozosta\u0142ych dokument\u00f3w, zdj\u0119\u0107 i innych \u015blad\u00f3w obecno\u015bci \u2013 w ten spos\u00f3b powsta\u0142a ksi\u0105\u017cka \u201ePa\u0144stwo Nikt. Dzieje ludzi niewa\u017cnych” Miros\u0142awa Makowskiego (syna Barbary). Obie narracje stworzy\u0142y kontekst dla picturebooka Marty Krzywickiej \u201ePa\u0144stwo Nikt: Basia\u201d. To poruszaj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dziewczynki, kt\u00f3ra dzieci\u0144stwo kojarzy z chorob\u0105, \u015bmierci\u0105 i g\u0142odem\u2026<\/em><\/p> Agnieszka Warnke<\/a> \u201eOd erotyki do etyki \u2013 przegl\u0105d picturebook\u00f3w dla doros\u0142ych<\/a><\/strong>\u201d<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

\u2026<\/p>\n\n\n

\n

Przedwojenna Polska to dwa mity. Jeden m\u00f3wi o ogromnym sukcesie ekonomicznym tego pa\u0144stwa, drugi o wszechobecnej biedzie. Gdzie jest \u015brodek?<\/strong>
\u2013 Nie ma. Narracja, i\u017c by\u0142a bieda \u2013 to durna peerelowska propaganda. Do dzi\u015b przez dzieci i wnuki tamtych ideolog\u00f3w powtarzana. Nawet nie warto m\u00f3wi\u0107, kto te brednie opowiada\u2026 Budowano pa\u0144stwo, zszywano, czasem dratw\u0105, z trzech czy wi\u0119cej kawa\u0142k\u00f3w, co by\u0142o imponuj\u0105cym wysi\u0142kiem. Owszem, by\u0142y obszary ogromnej biedy, nawet na mitologizowanym te\u017c moim \u017boliborzu, tu\u017c obok wspania\u0142ego, \u015bwiatowej klasy dokonania: warszawskiej sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci\u2026
Tylko warszawskiej?<\/strong>
\u2013 Tak. Pisz\u0119 o \u017boliborzu, o Warszawskiej Sp\u00f3\u0142dzielni Mieszkaniowej, o pralni. By\u0142 to niewiarygodny wysi\u0142ek: zbiorowy i indywidualny. Zosta\u0144my przy sp\u00f3\u0142dzielniach. \u201eInformator \u017boliborski\u201d z 1937 r. wylicza ich dwadzie\u015bcia siedem. Najliczniejsza to WSM, ok. 4 tys. cz\u0142onk\u00f3w. Ale by\u0142y i inne. Druga, \u201eMieszkaniowo-budowlane Stowarzyszenie Sp\u00f3\u0142dzielcze Oficer\u00f3w w Warszawie\u201d \u2013 ok. 3 tys. A ju\u017c mniejszych, po ok. 200\u2013500 udzia\u0142owc\u00f3w, istnia\u0142o mn\u00f3stwo. Ale w innych regionach kraju nie by\u0142o ich a\u017c tak wiele, niewiele zrobi\u0142y. Sp\u00f3\u0142dzielczy \u017boliborz to fenomen. Reszta kraju dopiero si\u0119 uczy\u0142a.<\/p>\n

\u201e<\/span>Ci straszni socjali\u015bci<\/strong><\/a>\u201d \u2013 z Miros\u0142awem Ryszardem Makowskim, projektantem, fotografem, dziennikarzem i autorem ksi\u0105\u017cki \u201ePa\u0144stwo Nikt. Dzieje ludzi niewa\u017cnych\u201d rozmawia Rafa\u0142 Otoka-Fr\u0105ckiewicz<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2026
\"\"<\/a><\/p>\n

\n

Autorem tej hybrydalnej i pobudzaj\u0105cej do samodzielnego my\u015blenia ksi\u0105\u017cki jest Miros\u0142aw Ryszard Makowski (m\u00f3j 1952 rocznik)\u2026
(\u2026)
Opisy piekie\u0142 domowych, pa\u0144stwowych, osobniczych, \u015brodowiskowych. Nie ma tu sentymentalizm\u00f3w ani wyrok\u00f3w. Autor cz\u0119sto zawiesza s\u0105dy w wielu sprawach. Jest m\u0105drzejszy od tych, co wszystko wiedz\u0105, a nie \u017cyj\u0105. Chc\u0105c nie chc\u0105c, jest jednak s\u0119dzi\u0105. A wsz\u0119dzie czai si\u0119 II wojna \u015bwiatowa z jej straszn\u0105 traum\u0105. Kolejny dow\u00f3d na \u201eprzenoszenie\u201d wojennej traumy z rodzic\u00f3w na dzieci (\u2026).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Kazimierz Brakoniecki<\/strong><\/a>
\u201eBorussia\u201d nr 57\/2016 (rec. \u201ePa\u0144stwo Nikt. Dzieje ludzi niewa\u017cnych<\/a>\u201d, Katowice 2016)
\u2026<\/p>\n

\n

W pewnym sensie mia\u0142em to zrobi\u0107 dawniej, ale\u2026, bo ale. Skoro za\u015b Slavek Pakos<\/strong><\/a> \u201esie zacz\u0105\u0142 sie prszpani\u201d, to nadrabiam.
Bo rzadko zdarza mi si\u0119 czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re nerwi\u0105 jak \u0107mi\u0105cy z\u0105b, jak paproszek w ciasno zawi\u0105zanym bucie – a jednocze\u015bnie nie chce si\u0119 przerwa\u0107.
To taka irytuj\u0105co-wci\u0105gaj\u0105ca historyjka s\u0142owno-linkowo-obrazkowa. Miros\u0142aw Ryszard Makowski niby opowiada o mamie, o rodzinie, o okoliczno\u015bciach przyrody, kt\u00f3re t\u0119 jego rodzinn\u0105 przyrod\u0119 kszta\u0142towa\u0142y. A tak naprawd\u0119 dyskutuje z w\u0142asn\u0105 pami\u0119ci\u0105, z w\u0142asn\u0105 potrzeb\u0105 opowiedzenia czego\u015b inaczej, na nowo, lepiej\/gorzej\/prawdziwiej\/wygodniej. Dotyka mo\u017ce najciekawszego zjawiska w ca\u0142ym obszarze wspomnie\u0144, to znaczy intymnej, subiektywnej technologii kreowania wspomnie\u0144. Bo wspomnienia, kt\u00f3re utrwalamy, przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 rekonstruujemy na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142 i w\u0142asnych wra\u017ce\u0144, to bardzo przewrotny proceder, momentami fascynuj\u0105cy, momentami wszawy. Dyskutuje nad poj\u0119ciem 'prawdy’, kt\u00f3ra jest, jak uwa\u017ca\u0142 m\u00f3j zmar\u0142y przyjaciel Cezary Wodzi\u0144ski, procesem, a nie zakotwiczon\u0105 na sta\u0142e dan\u0105. I Mirek czyni to tak, by odzwierciedli\u0107 zarazem medio\u015bwiat, w kt\u00f3rym funkcjonujemy \u2013 \u015bwiat hiper\u0142\u0105czy, dygresji, migotania bod\u017ac\u00f3w. I, cholera, wysz\u0142o frapuj\u0105co.
Filip \u0141obodzi\u0144ski<\/strong><\/a>
(facebook, 11 X 2016)<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2026
Rafa\u0142 Otoka<\/strong><\/a>:
Czytam ponur\u0105, smutn\u0105 i kompletnie nieinteresuj\u0105ca ksi\u0105\u017ck\u0119. Jestem w po\u0142owie. Przede mn\u0105 jeszcze 250 stron i mam nadziej\u0119, \u017ce p\u00f3jdzie mi szybko po czym zapomn\u0119 o tej pozycji. Nie zapomn\u0119. Nie da si\u0119.
(facebook, 18 VIII 2016)
\u2026<\/p>\n

\n

(\u2026) Polecam, cho\u0107 sama tej ksi\u0105\u017cki jeszcze nie czyta\u0142am. A to dlatego, \u017ce mam obawy czy aby jak dla mnie w tej ksi\u0105\u017cce nie za du\u017co \u201e\u017cycia\u201d. Bo to by\u0142o tak\u2026<\/p>\n

Na etapie pisania Makowski mnie ide\u0105 swojej ksi\u0105\u017cki dos\u0142ownie zarazi\u0142, zarazi\u0142 jak gryp\u0105. Ma\u0142o tego, podes\u0142a\u0142 mi linki do archiw\u00f3w na kt\u00f3rych pracowa\u0142. I ja g\u0142upia zacz\u0119\u0142am przeczesywa\u0107 histori\u0119 mojej rodziny. Mojego dziadka Gustawa obywatela Niemiec, kt\u00f3ry wola\u0142 w lato \u0142owi\u0107 ryby i nie stawi\u0142 si\u0119 na szkolenie wojskowe. Za to, ju\u017c jesieni\u0105 zosta\u0142 niewolnikiem u\u2026 Niemca jakie\u015b sto par\u0119 kilometr\u00f3w od domu, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142. Ale to piku\u015b. Gustaw musia\u0142 jaki\u015b pechowy by\u0107, bo przez dwa lata by\u0142 niewolnikiem u porz\u0105dnych Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy jednak okazali si\u0119 nieporz\u0105dnymi \u017bydami. Ca\u0142\u0105 rodzin\u0119, na oczach mojego dziadka aresztowali, dziadka odwie\u017ali do innej niewolniczej pracy, a \u201eporz\u0105dni Niemcy\u201d trafili do obozu. Dziadka wyzwolili Hamerykanie.<\/p>\n

I tu dla mnie historia by si\u0119 ko\u0144czy\u0142a, gdyby nie kolega Makowski. Niestety przez Makowskiego i te wirusy, kt\u00f3re rozsiewa, znalaz\u0142am \u015bwiadectwo jednego z ocala\u0142ych w Yad Vashem<\/strong><\/a>. Swiadectwo m\u0142odego m\u0119\u017cczyzny z tej aresztowanej niemieckiej rodziny o \u017cydowskich korzeniach. Spisuj\u0105cy dramatyczny los swoich bliskich, ani s\u0142owem nie wspomnia\u0142 o tym jak korzystali z niewolniczej pracy mojego dziadka, ani s\u0142owem o tym jak porz\u0105dnymi Niemcami byli do zmiany nazistowskich przepis\u00f3w. Co wi\u0119cej? Ten cz\u0142owiek spisywa\u0142 swoje prze\u017cycia, w odzyskanym gospodarstwie, cieple w\u0142asnego domu\u2026 dok\u0142adnie w tym samym czasie, kiedy w wyniku dramatycznych warunk\u00f3w bytowych gdzie\u015b na Dolnym \u015alasku umiera\u0142o pierwsze dziecko mojego dziadka.<\/p>\n

\u017bycie to nie jest bajka. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce do tych dokument\u00f3w dotar\u0142am. Ale chyba taka \u201emi\u0119sna\u201d jest ksiazka Makowskiego, kt\u00f3r\u0105 Wam szczerze polecam, bo lepiej si\u0119 czyta czyje\u015b historie ni\u017c w\u0142asne.”<\/p>\n

Anna Andel-Banas<\/strong><\/a> (facebook, VIII 2016)<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2026
Rafa\u0142 Otoka<\/strong><\/a> (facebook, VIII 2016)
Zajmowanie si\u0119 tematami nieistotnymi, kt\u00f3re zna ka\u017cdy kto \u015bledzi moje wywiady dla Uwa\u017cam Rze Historia<\/strong><\/a> zapewnia pewien komfort. Dzi\u015b, dla przyk\u0142adu, mia\u0142em ochot\u0119 siekn\u0105\u0107 felietonik o orderach i w sumie nawet bym si\u0119 tym zaj\u0105\u0142, gdyby nie leniwy poniedzia\u0142ek, wizyta na basenie, kolacja z rodzin\u0105 i temu podobne przyjemnostki. Kiedy wr\u00f3ci\u0142em do domu bez zdziwienia nawet, zakonotowa\u0142em, ze tematem order\u00f3w zaj\u0119li si\u0119 wszyscy \u015bwi\u0119ci od prawa do lewa.
Szczerze m\u00f3wi\u0105c nie zag\u0142\u0119bia\u0142em si\u0119. Oczywistym jest raczej co kt\u00f3ra strona ma do powiedzenia, a moje poranne zwidy, by zainteresowa\u0107 lud miast i wsi moj\u0105 optyka tematu tak arcypowa\u017cnego jak owe ordery wydaj\u0105 mi si\u0119 obecnie do\u015b\u0107 wstydliwe. Tak jak ko\u0142ataj\u0105cy si\u0119 czasem w g\u0142owie pomys\u0142 zostania autorem popularnym, czytanym i ubogaconym w klasycznym tego s\u0142owa znaczeniu.
Za leniwy jestem zdaje si\u0119 co potwierdza opinie o mnie p\u0142yn\u0105ca z ust moich nauczycielek i kilku naczelnych, kt\u00f3rzy jakim\u015b dziwnym trafem zawsze mnie zwalniali kiedy leniwy by\u0107 przestawa\u0142em. Czytaj, chc\u0105c wiedzie\u0107, czy s\u0105 na tyle powa\u017cni, \u017ceby bra\u0107 ich za mentor\u00f3w czy promotor\u00f3w przepuszcza\u0142em ich przez filtr mych wyobra\u017ce\u0144 o ludziach kt\u00f3rym warto odda\u0107 na przemielenie cho\u0107 skrawek jestestwa.
Co\u015b mi m\u00f3wi, \u017ce wi\u0119ksze dobro wyrz\u0105dz\u0119 sobie zg\u0142\u0119biaj\u0105c wreszcie tajemnice przecink\u00f3w oraz ich rozmieszczania w zdaniach. Chcia\u0142bym na ten przyk\u0142ad siekn\u0105\u0107 kiedy\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119 taka jak Miros\u0142aw Ryszard Makowski i nie s\u0142ucha\u0107 potem biadolenia korektor\u00f3w powtarzaj\u0105cych jak mantr\u0119 zdanie: Przecinki w niew\u0142a\u015bciwych, miejscach<\/em>.
Szczerze? Chcia\u0142bym kiedy\u015b napisa\u0107 cokolwiek d\u0142u\u017cszego ni\u017c felieton i poczu\u0107, \u017ce jest to takie mi\u0119so jak Pa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>.
Polecam.
(\u2026)
Rafa\u0142 O.
\u202aWalery Jana<\/strong><\/a>\u202c przeczytaj \u201eObok<\/strong><\/a>” (albo: ile procent Babilonu). Tego\u017c. Najlepsza i najnowocze\u015bniej napisana, zredagowana i posk\u0142adana ksi\u0105\u017cka o historii najnowszej (acz odleg\u0142ej (= ju\u017c)).
\u202aRafa\u0142 Otoka\u202c <\/strong>
O warstwie optycznej Pa\u0144stwa Nikt nie wspominam, bo takich ksi\u0105\u017cek si\u0119 po prostu nie wydaje.
(\u2026)
\u2026<\/p>\n

\n
    ’It is 2015. I am still collecting documents about Barbara, about people around her, about \u201enobody’s persons”. Solving addicting puzzles makes me search, check because memories are not relevant enough. There is plenty of memoirs based on memories but\u2026 How can you write about unimportant persons \u2013 \u201eNobodys People”? How to discard the usual way of writing with its myths, ideologies and traps of common language. I am beginning fresh, again. This time from detail’. M.R.Makowski<\/ol>\n

    It comes in 2 volumes: the book and no text, black and white graphic novel by Polish illustrator Marta Krzywicka<\/strong>. Very dark book, unusual.
    If you read in Polish – read this book by eM the Elder<\/strong><\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n

    \u2026
    Kolejny ewenement wydawniczy \u2013 jedna ksi\u0105\u017cka w dw\u00f3ch. Wydanie interesuj\u0105ce tak dla bibliofili jak i dla zwyk\u0142ego czytelnika, tre\u015b\u0107 jak twierdzi autor \u201eniewiem, ale smutna\u201d. Forma utrzymana, znana z poprzednich ksi\u0105\u017cek \u2013 miliony \u017ar\u00f3de\u0142 i komentarz. Plus zdj\u0119cia i rysunki i ma\u0142y nak\u0142ad wi\u0119c kupuj kto mo\u017ce.
    \u201e    Emigracyjny Rz\u0105d w Londynie<\/strong><\/a>\u201d
    \u2026
    (Filip \u0141obodzi\u0144ski)     Xi\u0119garnia odcinek 163<\/strong><\/a> (gdzie\u015b mi\u0119dzy minutami 19:00 a 19:30).
    \"Xiegarnia-odc-163\"<\/a>
    \u2026<\/p>\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wojna jest pe\u0142na \u017cyciorys\u00f3w nieistotnych. Barbara Zawis\u0142awska wystuka\u0142a sw\u00f3j na maszynie w latach 70. i opatrzy\u0142a tytu\u0142em „Samotno\u015b\u0107”. Osiem stron wspomnie\u0144 sta\u0142o si\u0119 pretekstem do poszukiwa\u0144 pozosta\u0142ych dokument\u00f3w,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29809,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-29867","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/29867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29867"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/29867\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36353,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/29867\/revisions\/36353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ooops.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}