„Starsi panowie”

Stanisław Gromadzki
(f-book, 10 I 2018)

    W ‚Autobiografii’ [Jaspersa] rzecz zostaje wyłożona zwięźle: trudno nie doznać całej serii rozczarowań, skoro studenci, urabiani przez „starszych panów”, powielają konwencjonalne poglądy, a wykładowcy uosabiają „reprezentacyjną wytwórczość z domieszką intryg i propagandy”.
    Tymczasem należałoby oczekiwać odrodzenia. I to chyba największe złudzenie Jaspersa, który wierzy, nawet wbrew temu, co negatywnie narzuca się z przemożną siłą, że pogłębienie świadomości idei [uniwersytetu] takie odrodzenie przyniesie. Jakby zapomniał, że rzekomo trwała idea, średniowiecznej proweniencji, została przeobrażona tak za sprawą Kantowskiej idei rozumu uniwersalnego, jak i Humboldtowskiej idei kultury, co wszakże, po katastrofie II wojny światowej, nie pozwoliło jej się utrwalić w starej formie.
    Uniwersytet jako bodaj główna instytucja powołana do krzewienia świadomości nowoczesnej wspólnoty coraz częściej musiał popadać w ruinę, gdyż państwo, wydane na pastwę globalizacji, czego Jaspers jeszcze dostrzec nie mógł tak, jak to jest widoczne obecnie, samo z trudem mogło się obronić. Jakże więc miało skutecznie chronić uniwersytet przed upadkiem!

– piszę w recenzji „Upadek uniwersytetu”, „Nowe Książki” 2017, nr 12, s. 26-27.

Recenzja z: Karl Jaspers, Idea uniwersytetu, przełożył Wojciech Kunicki, wstęp Tadeusz Gadacz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2017.